ER-PA Özel Denizli Saglik Hastanesi

Dr. M.Bahadır SAVAŞ

ER-PA Özel Denizli Sağlık Hastanesi

Anesteziyoloji ve Reanimasyon Uzmanı

Anestezi Hakkında Merak Ettiğiniz Sorular ve Yanıtları
Günümüzde tıp bilimindeki ilerlemelerle anestezi biliminde büyük aşamalar kaydedilmiştir. Anestezi bilimi hakkında hastalar yeterince bilgi sahibi olmadıklarından, çoğu zaman ameliyatın kendisinden çok anestezisinden korkabilmekte- dirler. Halbuki anestezi, hastalara güvenli ve konforlu bir ameliyat sağlamak için verilmektedir. Anesteziden duyulan korkunun giderilmesi hastaların bu konuda yeterli bilgi sahibi olması ile mümkündür. Bu amaçla sizlere bu yazıyı hazırladık.
Anestezi Nedir ? Anestezi; Ağrısız ve güvenli bir ameliyat için kişinin çeşitli ilaçlar yardımı ile ağrı duymasının engellenmesidir. Anestezi hem ameliyat sırasında kişinin ağrı duymasını engeller, hem de ameliyatı yapan cerraha uygun çalışabileceği bir ortam yaratır. Günümüzde modern anestezi teknikleri ile hastalar çok az riskle konforlu olarak ameliyat olabilmektedirler. Anestezi, anestezi uzmanı doktor tarafından verilir.
Anestezi Öncesi Değerlendirme Nedir? Anestezi uygulanması öncesinde anestezi uzmanı doktor hasta ile tanışır ve hastanın sağlık durumu ile ilgili değerlendirmeler yapar. Bu değerlendirme aşağıdaki başlıkları kapsar; 1. Hastanın genel sağlık durumu, varsa hastalıkları ile ilgili bilgi. 2. Alerji durumu, ilaç alerjileri 3. İlaç kullanımı 4. Daha önce geçirdiği ameliyatlar, bu ameliyatlar sırasında kullanılan cerrahi yöntem ve anestezi tekniği hakkında bilgi. Ameliyatın ve hastanın güvenliği içinde bulunulan sağlık durumu çok önemlidir. Gerekirse, ameliyat öncesi var olan hastalıklar gözden geçirilir. Ameliyata engel teşkil edip etmedikleri tartışılır, tedaviler yeniden düzenlenir. Kişinin önceden bilinen bir alerjisi varsa bunun anestezi doktoruna belirtilmesi gerekir. Özellikle ilaç alerjilerinin bilinmesi bu ilaçların ameliyat sırasında kullanılmasını ve olası bir alerjiye bağlı gelişebilecek sorunları önler. Kullanılmakta olan bazı ilaçlar kanamaya meyil yaparak ya da anestezide kullanılan ilaçlarla etkileşerek istenmeyen durumlara neden olabilir. Bu nedenle kullanılmakta olan bu tür ilaçların bilinmesi, gerekirse ameliyattan önce anestezi doktoru kontrolünde kesilmesi önemlidir. Daha önceki ameliyat ve anestezi tecrübesi de bilinmelidir ve öncesinde karşılaşılan zorlukların tekrar edebileceği riskine karşı hazırlıklı olunmalıdır.
Anestezi Öncesi Değerlendirmede Hangi Testler Yapılır? Anestezi değerlendirmesinde öncelikle istenen tanı testleri şunlardır: 1.Akciğer filmi 2.Elektrokardiyografi (genellikle 40 yaşından büyük hastalarda istenir) 3.Kan sayımı, karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri Anestezi hekimi isterse başka tetkikler de isteyebilir. Ameliyat öncesi çekilen akciğer filmi ve elektro kardiyogram ile akciğer ve kalp hakkında kabaca bir fikir edinilir. Ancak hastada kronik bronşit, astım gibi bir akciğer hastalığı varsa solunum fonksiyon testi gibi bir ek test ya da kalp ile ilgili bir bozukluk varsa eko kardiyografi gibi kalbin fonksiyonlarını daha net gösteren ek testler gerekebilir. Kan sayımında hastada kansızlık olduğu tespit edilirse ameliyat öncesi düzeltilir, ameliyat sırasında olası bir kanama söz konusu ise hasta için torba kan hazırlanır. Hastanın ameliyat öncesi kan grubunun da biliniyor olması lazımdır.
Anestezi ilaçlarının bir kısmının karaciğer ve böbreğe yan etkileri olabilir. Bu nedenle anestezi öncesi karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri ile bu organlar değerlendirilmeli, herhangi bir bozukluk durumunda bununla ilgili önlemler alınmalıdır. Anestezi öncesi yapılan görüşme, fizik muayene ve testlerle her hasta için ameliyat riski belirlenir. Ameliyat ve hastanın güvenliği için riski arttıran faktörler düzeltilir.
Anestezi Odasında Neler Vardır? Ameliyathanede anestezi için ayrılan bölümde anestezi ile ilgili şu araç ve gereçler bulunur;
1.Anestezi Makinesi: Anestezi vermek amacı ile hastanın bilincini ve solunumunu durduran ilaçlar kullanılır. Hastanın bilinci ve solunumu kaybolduktan sonra, hayati fonksiyonların sürdürülmesi için anestezi makinesi ile hasta yapay olarak solutulur. Bu makine yardımı ile hastaya oksijen ve anestezinin devamını sağlayan uyutucu gazlar verilir. Solunumun sağlanması için hastanın ağzından nefes borusuna bir tüp yerleştirilir. Bu olaya entübasyon denir. 2.İlaçlar: Anestezi sağlanması için hastaya çeşitli ilaçlar verilir. Bu ilaçlar hastanın toplardamarlarından birine yerleştirilen musluklu bir iğne yolu ile dolaşıma karışır. Bu ilaçlarla hasta bilincini kaybeder, ağrı duyusu ortadan kaldırılır, ameliyatın rahatça uygulanabilmesi için karın kaslarının gevşemesi sağlanır.
Anestezi Sırasında Nasıl Bir Takip Yapılır? Hasta ameliyathaneye alındığında göğüs cildine elektrotlar yerleştirilir. Böylece ekrandan kalp atışları ve ritmi kontrol edilir. Kola yerleştirilen bir manşon sayesinde kan basıncı takip edilir. Tırnak yatağına yerleştirilen hassas bir alet sayesinde kandaki oksijen miktarı takip edilebilir. Bazı gelişmiş aletler sayesinde kandaki karbondioksit miktarı da ölçülebilmektedir. Ameliyat boyunca kalp atımı, ritmi, kan basıncı, kandaki oksijen miktarı anestezi doktoru tarafından yakın bir şekilde izlenerek, bu parametrelerde gelişebilecek değişikliklere ilaçlarla anında müdahale edilebilir. Böylece güvenli bir anestezi sağlanmış olur.
Anestezi Yöntemleri Nelerdir? Anestezi Yöntemleri; Genel Anestezi, Spinal Anestezi, Epidural Anestezi, Sinir Bloğu Anestezisi ve Lokal Anesteziden oluşur. Seçilecek anestezi yöntemi hastanın genel sağlık durumuna, eşlik eden hastalıkların varlığına, ameliyat yerine göre belirlenir. Örneğin ; Genel Anestezi alması sakıncalı ve akciğer hastalığı olan hastada bir diz ameliyatı yapılacaksa bu belden aşağısının uyuşması ile sağlanan spinal anestezi ile yapılabilir.
Genel Anestezi Nedir? Genel anestezi bilincin ilaçlar yardımı ile ortadan kaldırıldığı ve tüm vücudun anestezi etkisinde olduğu anestezi yöntemidir. Genel anestezide başlangıç olarak damardan verilen bir ilaç yardımı ile bilinç kaybolur. Daha sonra hastanın ağzından nefes borusuna bir tüp yerleştirilir. Bu tüp sayesinde anestezi makinesinden oksijen ve diğer anestezi yapıcı gazlar akciğerlerden kan dolaşımına geçerek anestezi durumunun devamını sağlar. Ayrıca hastaya damardan ağrı kesici ilaçlar verilerek hastanın ağrı duyması engellenir. Ameliyat sonunda makineden anestezik gazların verilmesi sonlandırılır, hastanın bilinci ve solunumu geri dönünce nefes borusundaki tüp çıkarılır. Bu tip anestezi yöntemi geniş alanları kapsayan ameliyatlar, beyin ameliyatları, karın ameliyatları, kalp ameliyatları gibi işlemlerde uygulanır.
Spinal ve Epidural Anestezi Nedir? Spinal ve Epidural anestezi son yıllarda oldukça yaygınlık kazanan iki anestezi yöntemidir. Bu yöntemlerden genel cerrahinin bazı ameliyatları, kadın-doğum cerrahisi ve ortopedik cerrahide sıkça yaralanılır. Ayrıca Epidural anestezi sayesinde ameliyat sonrası ağrı kontrolü sağlanır. Spinal ve Epidural anestezi bel bölgesinde omurilik sinirlerinin geçtiği kanala anestezik maddeler verilerek yapılır. Anestezi, iğne yapılan seviyenin iki üç omur üzerinden başlayarak ayak parmaklarına kadar yayılır. Bu tür anestezi ağrısız doğum, sezeryan gibi kadın-doğum ameliyatlarında, fıtık, apandisit gibi genel cerrahi ameliyatlarında ve bacaklardaki ortopedi ameliyatlarında tercih edilir. Bu tür anestezi yönteminde bilinç kaybı olmaz. Hastanın şuuru açıktır, ancak anestezi yapılan bölgede ağrı olmaz. Epidural anestezide omurilik kanalından küçük bir kateter yerleştirilerek bu bölgede bırakılır. Ameliyat sonrasında bir iki gün bu kateter ile ağrı kesici maddeler verilerek ameliyat sonrası ağrılar önlenebilir. Ayrıca bu yöntem genel anestezide kullanılan ilaçların risk yarattığı kalp rahatsızlığı olanlarda eğer cerrahi yapılacak bölge uygunsa tercih edilebilir.
Sinir Bloğu Anestezisi Nedir? Özellikle kol ve bacak cerrahisinde bu bölgeye giden sinirler uyuşturularak o bölgenin ağrısız cerrahisi sağlanabilir. Örneğin; El cerrahisinde kolun ana sinirinin koltuk altından girilerek bir iğne ile uyuşturulması gibi.
Lokal Anestezi Nedir? Lokal anestezi özellikle küçük alanlarda yapılan cerrahi girişimlerde tercih edilir. Burada sadece girişim yapılacak bölge uyuşturulur, hastanın bilinci yerindedir. Lokal anestetik madde bir enjektör yardımı ile cerrahi yapılacak alanın çevresine enjekte edilir ve buradaki sinir alanları uyuşturulur. Buna infiltrasyon anesteziside denir. 3-5 dakika beklendikten sonra cerrahi girişim yapılabilir. Bu yöntem abse boşaltılması, küçük cilt kesiklerinin dikiş ile kapatılması gibi durumlarda tercih edilir. Kullanılan anestezik maddenin özelliklerine göre belirli bir süre sonra anestezinin etkisi geçer. Lokal anestezik maddelerin sprey şeklinde ya da krem şeklinde olan formları da vardır. Burada vücuda bir enjektör ile veya başka bir şekilde girilmeksizin gerekli bölge yüzeyden uyuşturulur. Buna Topikal Anestezi de denir. Bunlar anestezi yapılacak bölgeye birkaç dakika öncesinde uygulandıklarında iğne acısının duyulmasını da engellerler. Kateter takılmasından önce, kan alınmasından önce de kullanılabilirler. Sprey şeklindeki lokal anestezik maddelerden ayrıca endoskopi ya da bronkoskopi sırasında boğazın uyuşması için de yararlanılır.
Anestezi Yöntemi Nasıl Seçilir? Genel anestezi dışındaki diğer anestezi yöntemlerinde hastanın bilinci açıktır. Anestezi yöntemi anestezi doktoru tarafından hastanın genel durumu, hastalıkları, ameliyat yeri ve hastanın tercihi göz önüne alınarak belirlenir. Ameliyat öncesi anestezi yöntemi belirlendikten sonra hasta bu konuda bilgilendirilmeli, olası riskler anlatılmalıdır.
Önemli Noktalar Anestezi, ağrısız ve güvenli bir ameliyat için kişinin çeşitli ilaçlar yardımı ile ağrı duymasının engellenmesidir. Anestezi, anestezi uzmanı doktor tarafından verilir. Anestezi öncesi yapılan görüşme, fizik muayene ve testlerle her hasta için ameliyat riski belirlenir. Ameliyat ve hastanın güvenliği için riski arttıran faktörler düzeltilir. Anestezi yöntemleri; genel anestezi, spinal anestezi, epidural anestezi, sinir bloğu anestezisi ve lokal anesteziden oluşur. Ameliyat boyunca kalp atımı,ritmi,kan basıncı,kandaki oksijen miktarı anestezi doktoru tarafından yakın bir şekilde izlenerek, bu parametrelerde gelişebilecek değişikliklere ilaçlarla anında müdahale edilebilir. Anestezi yöntemi anestezi doktoru tarafından hastanın genel durumu, hastalıkları, ameliyat yeri ve hastanın tercihi göz önüne alınarak belirlenir.